Zatrudnienie obcokrajowca w Polsce – co trzeba wiedzieć?

0
17

Pracodawca, który chce zatrudnić w swojej firmie obcokrajowca, musi spełnić szereg warunków, aby procedura ta przebiegła zgodnie z prawem. Nieco inne wymagania stawiane są firmom, które chcą zatrudnić obywateli Unii Europejskiej, a inne w przypadku przedsiębiorstw zatrudniających cudzoziemców spoza UE. Jednym z istotnych dokumentów, jakie obcokrajowiec musi przedstawić, jest pozwolenie na pracę w Polsce. Jak zatrudnić obcokrajowca na terytorium Polski? Podpowiadamy.

Jak zatrudnić obcokrajowca z UE?

Ustawa o promocji zatrudnienia mówi o tym, że obcokrajowców mogą zatrudniać osoby fizyczne, przedsiębiorstwa, które funkcjonują w formie spółki, a także fundacje i stowarzyszenia. Zgodnie z zapisami tej ustawy siedziba takiej firmy musi znajdować się na terenie Polski. Pracodawca powinien mieć więc świadomość, że zatrudnienie obcokrajowca z Unii Europejskiej będzie wymagało od niego znajomości podstawowych pojęć ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dokument ten stwierdza, że cudzoziemcem jest każda osoba, która nie posiada polskiego obywatelstwa.

Przedsiębiorca, który planuje zatrudnić pracownika z Unii Europejskiej, musi złożyć wniosek o wydanie pozwolenia na wykonywanie pracy zarobkowej w Polsce przez taką osobę. Formularz ten powinien złożyć do wojewody właściwego ze względu na pobyt cudzoziemca. Żeby obcokrajowiec uzyskał zezwolenie na pracę, pracodawca musi spełniać poniższe warunki:

  • wysokość wynagrodzenia cudzoziemca nie może być niższa niż wysokość wynagrodzenia pracowników pełniących podobne obowiązki na podobnym stanowisku,
  • przekazać wojewodzie informacje o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych w oparciu o rejestr bezrobotnych i poszukujących pracy.

Jeżeli wymagania to zostaną spełnione, wówczas przedsiębiorca otrzymuje zezwolenie na zatrudnienie cudzoziemca, zazwyczaj na okres nie dłuższy niż 3 lata z wyróżnieniem odstępstw takich jak: delegowanie obcokrajowca do wykonywania usługi eksportowej, a także zapewnienie cudzoziemcowi funkcji w zarządzie osoby prawnej.

Jak zatrudnić cudzoziemca spoza UE?

Obywatele spoza UE oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii, mogą pracować w Polsce wtedy kiedy przedsiębiorca uzyska dla nich odpowiednie zezwolenie na pracę lub w sytuacji kiedy cudzoziemiec posiada już zezwolenie jednolite na pobyt czasowy i pracę. Są jednak wyjątki od tej zasady, ponieważ obywatele pięciu państw, takich jak: Armenia, Białoruś, Gruzja, Mołdawia i Ukraina mogą pracować na terenie Polski bez konieczności uzyskiwania przez pracodawcę pozwolenia na pracę. W takim przypadku wystarczy jedynie złożenie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi.

Obywatele Ukrainy z kolei, którzy wjechali do Polski po 23 lutego 2022 roku i deklarują zamiar pozostania w Polsce, mogą pracować w naszym kraju legalnie bez żadnych formalności.

W pozostałych przypadkach, żeby zatrudnić legalnie cudzoziemce spoza Unii Europejskiej, musimy sprawdzić, czy przebywa on legalnie na terenie naszego kraju. Dokumenty, które upoważniają do pobytu w Polsce to m.in. wiza, paszport biometryczny, a także karta pobytu. Zgodnie z prawem pracodawca nie może zatrudniać również osób, którym udzielono schronienia ze względów humanitarnych, legitymujących się wizją turystyczną czy korzystających z ochrony czasowej. Dokumenty, które pozwalają cudzoziemcom legalnie pracować w Polsce to:

  • zezwolenie na pracę,
  • zezwolenie na pracę czasową,
  • oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi,
  • zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.

Decyzje takie kolejno wydawane są przez Urząd Wojewódzki, Powiatowy Urząd Pracy i Urząd Wojewódzki.

Kiedy pracodawca może zatrudnić cudzoziemca bez zezwolenia na pracę?

Zgodnie z prawem, pracodawca może zatrudnić cudzoziemca bez zezwolenia na pracę, w przypadku kiedy obcokrajowiec posiada:

  • ważną Kartę Polaka,
  • zgodę na pobyt tolerowany w Polsce,
  • status uchodźcy nadany w Polsce,
  • zezwolenie na pobyt stały w Polsce,
  • zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Polsce,
  • zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce w związku zawarciem małżeństwa z obywatelem Polski lub cudzoziemcem, który spełnia wcześniej określone wymagania.

Takie zaświadczenie nie jest wymagane również w sytuacji kiedy cudzoziemiec korzysta z ochrony uzupełniającej lub czasowej w Polsce, lub przebywa na terenie Rzeczpospolitej w związku z korzystaniem z mobilności studenta, lub wykonuje pracę na rzecz jednostki przyjmującej, która złożyła wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy, bądź towarzyszy jako członek rodziny obywatelowi Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii.

Jaką umowę zaproponować cudzoziemcowi?

Zezwolenia na pracę dla cudzoziemca nie jest równoznaczne z podpisaniem z taką osobą umowy. Pracodawca musi zawrzeć umowę z cudzoziemcem na piśmie. Może to być umowa o pracę lub umowa cywilnoprawna, taka jak umowa zlecenie. Istotne jest jednak, by uwzględnione zostały w niej warunki zawarte w oświadczeniu lub zezwoleniu. Z tego powodu, jeżeli na przykład w zezwoleniu, jako podstawa prawna zatrudnienia została wskazana umowa o pracę, wówczas pracodawca tylko taką formę umowy może zawrzeć obcokrajowcem. Wszelkie zmiany w tym zakresie wymagają wnioskowania o wydanie kolejnego zaświadczenia, chyba że pracodawca zdecyduje się zawrzeć z cudzoziemcem umowę o pracę zamiast umowy cywilnoprawnej.

Praca sezonowa z kolei wykonywana jest na podstawie zezwolenia na pracę sezonową. W takim tym przypadku pracodawca może zawrzeć cudzoziemcem umowę o pracę lub umowę o pomocy przy zbiorach zamiast umowy cywilnoprawnej. Brak umowy w formie pisemnej jest jedną z przesłanek do uznania pracy cudzoziemca za nielegalną.

Obowiązki pracodawcy związane z zatrudnieniem cudzoziemca

W przypadku gdy obcokrajowiec wykonuje pracę na podstawie zezwolenia na pracę,  pracodawca ma 7 dni na to aby pisemnie powiadomić wojewodę m.in. o tym, że taka osoba rozpoczęła pracę o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę czy zmieniła się siedziba, lub miejsce zamieszkania, nazwa lub forma prawna podmiotu powierzającego cudzoziemcowi wykonywanie pracy.

Jeśli pracodawca złoży oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi i zostało ono wpisane do ewidencji oświadczeń,  wówczas Musi pamiętać o tym aby pisemnie powiadomić właściwy powiatowy urząd pracy o podjęciu pracy przez cudzoziemca najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy oraz niepodjęciu pracy przez cudzoziemca w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy określonego w ewidencji oświadczeń.